Guatemala — kaart en feiten

Over Guatemala

Guatemala is het meest bevolkte land van Midden-Amerika, met circa 18 miljoen inwoners. Het grenst aan Mexico in het noorden en westen, Belize in het noordoosten, Honduras en El Salvador in het zuidoosten, en heeft kustlijnen aan zowel de Stille Oceaan in het zuidwesten als de Caraïbische Zee in het noordoosten via de Golf van Honduras. De hoofdstad en grootste stad is Guatemala-Stad (officieel Ciudad de Guatemala). Guatemala is een presidentiële republiek. Het land heeft een rijke inheemse culturele erfenis; circa 40 procent van de bevolking is Maya en spreekt een van de tweeëntwintig erkende Maya-talen naast het Spaans. De economie is van oudsher afhankelijk van landbouwexport — met name koffie, bananen en suiker — maar steunt ook op overschrijvingen, maakindustrie en toerisme. Guatemala-Stad en Antigua Guatemala zijn de voornaamste stedelijke centra. Antigua, de vroegere koloniale hoofdstad, is een UNESCO-werelderfgoed, bekend om zijn goed bewaarde Spaans-barokke architectuur en omringende vulkanen.

Geografie en landschap

De geografie van Guatemala is uitzonderlijk gevarieerd. De westelijke hooglanden worden gedomineerd door de Sierra Madre-keten en een reeks vulkanen, waaronder Tajumulco op 4.220 meter — de hoogste top van heel Midden-Amerika — en Santiaguito en Fuego, beide zeer actief. Het Atitlánmeer in de hooglanden, gevormd in een vulkanische caldera en omringd door drie vulkanen (San Pedro, Tolimán en Atitlán), is een van de schilderachtigste meren ter wereld. Het Cuchumatanes-massief in het noordwesten bereikt meer dan 3.800 meter. In het noorden ligt het Petén-bekken, een uitgestrekte laagvlakte bedekt met tropisch regenwoud dat het hart bevat van de oude Maya-beschaving, met als hoogtepunt de ruïnes van Tikal. De Motagua-rivier stroomt oostwaarts naar de Caraïbische kust, door een droog dal dat bekend staat om de ontdekking van zeldzame jadeafzettingen. De Pacifische kustvlakte is een smal, vruchtbaar strook dat wordt gebruikt voor suiker- en bananenteelt. Guatemala ligt in de Ringband van Vuur en wordt regelmatig getroffen door vulkanische activiteit en aardbevingen.

Geschiedenis

Guatemala was het kerngebied van de klassieke Maya-beschaving, die bloeide tussen circa 250 en 900 n.Chr. met grote centra in Tikal, Uaxactún, Quiriguá en Copán (nu in Honduras). Na een periode van achteruitgang bleven de postklassieke Maya-staten bestaan tot de Spaanse verovering. Pedro de Alvarado veroverde de regio in 1524, versloeg de K'iche'-Maya in de Slag bij El Pinar en vestigde de Spaanse koloniale heerschappij. Guatemala werd de zetel van het Capitanía General de Guatemala, dat het grootste deel van Midden-Amerika bestuurde. De onafhankelijkheid werd uitgeroepen op 15 september 1821. Na een korte unie met Mexico en de Federale Republiek Centraal-Amerika werd Guatemala in 1839 volledig onafhankelijk. De late negentiende en vroege twintigste eeuw werden gedomineerd door de invloed van bananenbedrijven en autoritaire leiders. In 1954 wierp een door de CIA gesteunde coup de democratisch gekozen president Jacobo Árbenz omver en torpedeerde de landhervorming. Een 36-jarige burgeroorlog (1960–1996) kostte naar schatting 200.000 mensen het leven, waarbij de Maya-burgerbevolking het zwaarst werd getroffen. De Vredesakkoorden van 1996 beëindigden het conflict. Nobelprijswinnaar Rigoberta Menchú vestigde wereldwijde aandacht op de rechten van inheemse volkeren.