IJsland — kaart en feiten

Over IJsland

IJsland is een Scandinavisch eilandnatie in de Noord-Atlantische Oceaan, gelegen net ten zuiden van de poolcirkel. Met een bevolking van ongeveer 370.000 mensen is het een van de dunstbevolkte landen van Europa, maar tegelijkertijd een van de landen met de hoogste levensstandaard ter wereld. Het land is een parlementaire republiek, met een president als staatshoofd en een premier aan het hoofd van de regering. De IJslandse samenleving staat bekend om haar hoge mate van gendergelijkheid, sociale samenhang en vertrouwen in publieke instellingen. De cultuur is diep geworteld in het Oud-Noorse erfgoed; de IJslandse taal is opmerkelijk dicht bij haar middeleeuwse vorm gebleven. Literatuur, in het bijzonder de middeleeuwse sagen, neemt een centrale plaats in de nationale identiteit in. Ondanks de afgelegen ligging heeft IJsland een levendige creatieve scene op het gebied van muziek, beeldende kunst en design. De economie wordt gedreven door visserij, toerisme, aluminiumsmelterijen en geothermische energie.

Geografie en landschap

IJsland ligt op de Midden-Atlantische Rug, waardoor het een van de meest geologisch actieve plaatsen op aarde is. Het eiland beslaat ongeveer 103.000 vierkante kilometer en wordt gekenmerkt door een dramatisch en gevarieerd landschap: gletsjers, vulkanen, lavavelden, hete bronnen, geisers en watervallen bestaan naast elkaar. Vatnajökull, de grootste gletsjer van Europa qua volume, bedekt ongeveer acht procent van het land. Het binnenlandse hoogland is grotendeels onbewoond: een kale hoogvlakte van vulkanische woestijn en ijs. Kuststroeken bieden vruchtbare laaglandgebieden waar het grootste deel van de bevolking woont. Het klimaat is subpolair oceanisch, gematigd door de Golfstroom; zomers zijn koel en winters relatief mild voor de breedtegraad, hoewel stormen frequent zijn. In de zomer verschijnt de middernachtzon, terwijl de winter lange perioden van duisternis brengt, verlicht door het noorderlicht. Het land ervaart regelmatig vulkaanuitbarstingen en aardbevingen. Bekende natuurlijke bezienswaardigheden zijn de Gullfoss-waterval, het Geysir-geothermagebied en het vulkanische eiland Surtsey.

Geschiedenis

IJsland werd rond 874 na Christus voor het eerst bewoond door Noorse Vikingen, waarbij Ingólfur Arnarson traditioneel als de eerste permanente bewoner wordt beschouwd. In 930 werd het Althing opgericht — een van de oudste parlementen ter wereld —, waarmee IJsland een baanbrekend voorbeeld van representatief bestuur werd. Het eiland bekeerde zich rond het jaar 1000 tot het christendom. Na een periode van interne conflicten, bekend als het Tijdperk van de Sturlungs, kwam IJsland in 1262 onder Noors bestuur en daarna, in 1380, onder Deens gezag. Onder Deens bewind leden de IJslanders onder vulkaanuitbarstingen, pest en piraterij. Een nationalistische beweging in de negentiende eeuw leidde tot zelfbestuur in 1904 en soevereiniteit in 1918, terwijl het land onder de Deense Kroon bleef. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd IJsland bezet door eerst Britse en daarna Amerikaanse troepen. Op 17 juni 1944 werd de onafhankelijkheid uitgeroepen. In 1980 werd Vigdís Finnbogadóttir 's werelds eerste democratisch gekozen vrouwelijke staatshoofd.