Nieuw-Caledonië — kaart en feiten

Over Nieuw-Caledonië

Nieuw-Caledonië is een bijzondere collectiviteit van Frankrijk, gelegen in de zuidwestelijke Stille Oceaan, ongeveer 1.500 kilometer ten oosten van Australië. De hoofdstad en grootste stad is Nouméa. De bevolking telt ongeveer 271.000 mensen, bestaande uit het inheemse Kanakke volk (ca. 41%), Europeanen—voornamelijk van Franse afkomst (ca. 24%)—en diverse Polynesische, Aziatische en gemengde gemeenschappen. Nieuw-Caledonië geniet binnen de Franse Republiek aanzienlijke autonomie op grond van het Akkoord van Nouméa (1998), met een eigen regering, congres en apart burgerschap. Frankrijk behoudt de bevoegdheden op het gebied van defensie, buitenlandse zaken en justitie. De economie wordt gedomineerd door nikkelwinning en -verwerking; het territorium beschikt over enkele van de grootste bekende nikkelreserves ter wereld. Een reeks onafhankelijkheidsreferenda in 2018, 2020 en 2021 resulteerde steeds in een meerderheid voor blijven bij Frankrijk.

Geografie en landschap

Nieuw-Caledonië bestaat uit het hoofdeiland Grande Terre en diverse kleinere eilandgroepen, waaronder de Loyaliteitseilanden (Maré, Lifou, Ouvéa), het Pijnbomeneiland en de Belep-archipel. Grande Terre is ongeveer 400 kilometer lang en tot 70 kilometer breed, gedomineerd door een centraal gebergte met toppen van meer dan 1.600 meter, met als hoogste punt Mont Panié (1.628 m). De westkust heeft een brede, droge vlakte, terwijl de oostkust natter, ruiger en bosrijker is. Nieuw-Caledonië wordt omgeven door een van 's werelds grootste lagunes, ingesloten door de Grand Récif—een barrièrerif van meer dan 1.600 kilometer, nu UNESCO Werelderfgoed. Het klimaat is tropisch, gematigd door passaatwind, met een warm, vochtig seizoen van november tot april en een koeler, droger seizoen van mei tot oktober.

Geschiedenis

Het Kanakke volk bewoont Nieuw-Caledonië al ongeveer 3.000 jaar, met rijke tradities van beeldhouwkunst, mondelinge geschiedenis en landbouw. De eerste Europeaan die het hoofdeiland bereikte was de Britse ontdekkingsreiziger James Cook, in 1774. Frankrijk annexeerde het gebied in 1853 onder Napoleon III en gebruikte het aanvankelijk als strafkolonie. Duizenden gevangenen en politieke ballingen werden er naartoe gestuurd, onder wie deelnemers aan de Commune van Parijs (1871). Vanaf de jaren 1890 kwamen vrije kolonisten en begon de nikkelwinning de economie vorm te geven. Na de Tweede Wereldoorlog werd Nieuw-Caledonië een Frans overzees territorium. In de late jaren 1980 leidde een gewapend conflict tussen de Kanakse onafhankelijkheidsbeweging en pro-Franse kolonisten tot de Akkoorden van Matignon (1988) en later het Akkoord van Nouméa (1998), dat een pad naar zelfbeschikking uitzette.