Oost-Timor — kaart en feiten

Over Oost-Timor

Oost-Timor, ook bekend als Timor-Leste, is een kleine eilandnatie in Zuidoost-Azië met een bevolking van ongeveer 1,3 miljoen mensen. De hoofdstad en grootste stad is Dili, gelegen aan de noordkust. Het land werd een van 's werelds nieuwste naties toen het op 20 mei 2002 zijn onafhankelijkheid herstelde na eeuwen van Portugese kolonisatie, gevolgd door een brutale Indonesische bezetting van 1975 tot 1999. Oost-Timor is een semi-presidentiële republiek met een rechtstreeks gekozen president en een premier die de regering leidt. De economie is sterk afhankelijk van olie- en gasinkomsten uit de Timorezee, beheerd via het Petroleum Fund dat in 2005 werd opgericht als staatsinvesteringsfonds. Buiten de petroleumsector is subsistentielandbouw het belangrijkste middel van bestaan. Tetum en Portugees zijn de officiële talen, terwijl Indonesisch en Engels als werktalen dienen. De bevolking is overwegend rooms-katholiek, een erfenis van de Portugese kolonisatie.

Geografie en landschap

Oost-Timor beslaat de oostelijke helft van het eiland Timor, samen met de exclave Oecusse aan de noordwestkust van het eiland en de kleine eilanden Atauro en Jaco. De totale landoppervlakte is ongeveer 14.874 vierkante kilometer. Het eiland wordt gedomineerd door een ruig centraal gebergte dat van oost naar west loopt, waarbij Tatamailau (Mount Ramelau) de hoogste top is met 2.963 meter. Het terrein is steil en zwaar geërodeerd, met smalle kustplainen aan zowel de noord- als de zuidkust. De noordkust grenst aan de Bandasee, terwijl de zuidkust grenst aan de Timorezee, die de voor de nationale economie vitale olie- en gasvelden bevat. Het klimaat is tropisch, met een regenseizoen van november tot mei en een droog seizoen van mei tot november. Koraalriffen rond het eiland Atauro en de noordkust herbergen rijke mariene biodiversiteit.

Geschiedenis

Het eiland Timor is al minstens 40.000 jaar bewoond. Portugese handelaars kwamen in de zestiende eeuw aan, en Portugal maakte formeel aanspraak op de oostelijke helft van Timor als kolonie. Japan bezette het eiland van 1942 tot 1945 tijdens de Tweede Wereldoorlog, waarbij naar schatting 60.000 Timorezen omkwamen. Portugal hervatte de controle na de oorlog, maar een staatsgreep in Lissabon in 1974 leidde tot een dekolonisatieproces. Na een korte burgeroorlog riep Fretilin in november 1975 de onafhankelijkheid uit, maar Indonesië viel het grondgebied negen dagen later binnen en annexeerde het. De Indonesische bezetting werd gekenmerkt door wijdverspreide geweld en mensenrechtenschendingen; naar schatting zijn tussen 1975 en 1999 tot 180.000 mensen omgekomen door conflict, hongersnood en ziekte. Een VN-referendum in 1999 resulteerde in een overweldigende stem voor onafhankelijkheid. Na een periode van VN-bestuur werd de formele onafhankelijkheid hersteld op 20 mei 2002.